ยาหมดอายุ ยาเสื่อมสภาพ

ยาหมดอายุ

ยาเป็นหนึ่งในปัจจัยสี่ ที่มีประโยชน์สำหรับการดำรงชีวิตของมนุษย์ ใช้สำหรับบรรเทาอาการหรือรักษาโรคต่างๆ การใช้ยา หรือเครื่องสำอางที่หมดอายุหรือเสื่อมสภาพ อาจทำให้เกิดอันตราย เช่น ผิวหนังระคายเคือง กระเพาะอาหารระคายเคือง หรือทำให้โรคลุกลาม ไตวาย หรือไตอักเสบได้

1.ยาที่ยังไม่ได้เปิดใช้ จะหมดอายุตามวันหมดอายุที่ระบุอยู่บนฉลากหรือบรรจุภัณฑ์

2.วันหมดอายุ อาจใช้คำว่ายาสิ้นอายุหรือ Exp เช่น Exp 27/03/2015(วันหมดอายุ คือ 27 มีนาคม 2015)

3.ยาบางยี่ห้อระบุเพียงเดือนและปีที่หมดอายุ วันหมดอายุจะเป็นวันสุดท้ายของเดือนนั้น เช่น Exp 08/2013(วันหมดอายุ คือ 31 สิงหาคม 2013)

ยาเสื่อมสภาพ

ถือเป็นยาที่หมดอายุก่อนวันที่กำหนดบนฉลากยาปัจจัยที่ทำให้ยาเสื่อมสภาพ เช่น แสง ความร้อน อุณหภูมิ ความชื้น

การป้องกันการเสื่อมสภาพของยา

1.เก็บในภาชนะที่ปิดสนิทมิดชิด

2.ไม่ควรแบ่งบรรจุจากภาชนะบรรจุเดิมของยาโดยที่ยังไม่ต้องการใช้

3.เก็บให้ห่างจากแสง ความร้อน และความชื้น

อายุของยา และการเสื่อมสภาพ

1.ยาเม็ด/ยาแคปซูล

ยาที่บรรจุรวม เช่น เป็นกระปุก ขวด หลอด จะมีอายุประมาณ 1 ปีหลังเปิดใช้

ยาที่บรรจุแยก เช่น เป็นแผง ยาที่เหลือจะมีอายุตามวันหมดอายุที่ระบุบนบรรจุภัณฑ์

ลักษณะการเสื่อมสภาพ เข่น เม็ดแตกร่วน ชื้น บิ่น สีเปลี่ยน มีจุดด่างขึ้นรา มีกลิ่นผิดไปจากเดิม เหนียวเยิ้ม แคปซูลบวมพอง ผงยาเปลี่ยนสี

2.ยาปฎิชีวนะที่ต้องผสมน้ำ

อายุหลังเปิดใช้ เก็บที่อุณหภูมิห้อง จะมีอายุประมาณ 7 วัน เก็บในตู้เย็น จะมีอายุประมาณ 14 วัน ลักษณะการเสื่อมสภาพ เช่น ตะกอนจับกันเป็นก้อน เกาะติดกันแน่น เขย่าแล้วไม่กระจายตัวมีความเข้มข้น กลิ่น สี หรือรสชาติ เปลี่ยนไป

3.ยาน้ำ เช่น ยาน้ำแขวนตะกอน(Suspension)

อายุหลังเปิดใช้ จะมีอายุประมาณ 6 เดือน ลักษณะการเสื่อมสภาพ เช่น ตะกอนจับกันเป็นก้อน เขย่าแล้วไม่กระจายดังเดิม หรือมีการแยกชั้นของน้ำกับน้ำมัน มีความเข้มข้น กลิ่น สี หรือรสชาติเปลี่ยนไป

4.ยาน้ำเชื่อม (Syrup)

อายุหลังเปิดใช้ ให้เก็บที่อุณหภูมิห้อง จะมีอายุประมาณ 1 เดือน(ไม่แนะนำให้เก็บในตู้เย็น เนื่องจากไม่ช่วยยืดอายุของยา และอาจทำให้ยาตกตะกอน หรือน้ำเชื่อมตกผลึก) ลักษณะการเสื่อมสภาพ เช่น ขุ่นมีตะกอน ผงยาละลายไม่หมด สีเปลี่ยน มีกลิ่น หรือรสบูดเบี้ยว

5.ยาทา (ครีม เจล ขี้ผึ้ง)

อายุหลังเปิดใช้ จะมีอายุประมาณ 6 เดือน(ยกเว้นยาที่ใช้กับดวงตา หลังเปิดใช้ จะมีอายุประมาณ1 เดือน) ลักษณะการเสื่อมสภาพ เช่น เนื้อยาแยกชั้น จับรวมเป็นก้อน ไม่เป็นเนื้อเดียวกัน สี กลิ่น เปลี่ยนไปจากเดิม

6.ยาหยอดตา ยาป้ายตา ยาล้างตา ยาหยอดหู น้ำตาเทียม

อายุหลังเปิดใช้ ชนิดผสมสารกันเสีย จะมีอายุประมาฯ 1 เดือน ชนิดไม่ผสมสารกันเสีย ใช้ภายใน 1 วัน(เช่น น้ำตาเทียม Celllufresh,Tears Naturale Free, vislube) ลักษณะการเสื่อมสภาพ เช่น สีของยาเปลี่ยนไปจากเดิม ขุ่น มีตะกอน เมื่อใช้หยอด หรือทา จะมีอาการแสบมากกว่าปกติ

7.น้ำยาล้างคอนแทคเลนส์

อายุหลังเปิดใช้ จะมีอายแตกต่างกันในแต่ละยี่ห้อ โดยจะมีข้อมูลระบุอยู่บนบรรจุภัณฑ์ เนื่องจากมีส่วนประกอบต่างกัน ลักษณะการเสื่อมสภาพ เช่นสีของน้ำยาเปลี่ยไปจากเดิม ขุ่น มีตะกอน เมื่อใช้คอนแทคเลนส์ จะมีอาการแสบตามากกว่าปกติ

8.น้ำเกลือ(Normal Saline) น้ำกลั่น(Sterile Water)

อายุหลังเปิดใช้ จะมีอายุประมาณ 1 เดือน ลักษณะการเสื่อมสภาพ เช่นสีของน้ำยาเปลี่ยนไปจากเดิม ขุ่น หรือมีตะกอน

9.เครื่องสำอาง

เครื่องสำอางบางยี่ห้อ ระบุเพียงวันผลิตไว้ และมีสัญลักษณ์ “หมดอายุหลังจากเปิดใช้” กำกับอยู่บนบรรจุภัณฑ์ โดยระบุตัวเลขและตัวอักษร M เช่น 6M มีความหมายว่า มีอายุ 6 เดือนหลังจากเปิดใช้ ลักษณะการเสื่อมสภาพ เช่น มีสี กลิ่น เปลี่ยนไปจากเดิม ชั้นน้ำมันแยกตัวจากเนื้อครีม เมื่อเปิดใช้เครื่องสำอาง ควรเขียนวันที่หมดอายุติดไว้บนบรรจุภัณฑ์

ยาที่เปิดใช้แล้ว จะมีอายุเหลือตามแต่ชนิดของยา แต่ต้องไม่เกินวันหมดอายุที่ระบุจากบริษัทยา(ใหัยึดอายุที่เหลือน้อยกว่า)

ยาหรือเครื่องสำอางที่หมดอายุหรือเสื่อมสภาพ ถือเป็นสารอันตรายไม่ควรนำมาใช้กับร่างกาย

อ้างอิง

  • คลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
  • ฝ่ายเภสัชกรรม คณะแพทย์ศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

ข้อมูลเพิ่มเติม หรือสั่งซื้อผลิตภัณฑ์

โทร : 0614464224

ข้อมูลเพิ่มเติม หรือสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ 

โทร : 0614464224

เพจ : www.facebook.com/ultimalifeproject/